Ubezpieczenie OC władz spółki – directors and officers (ubezpieczenie D&O)

Historia

Ubezpieczenie D&O (pierwotnie nie posiadało takiej nazwy) powstało w Wielkiej Brytanii już w latach 30. XX wieku. 10–20 lat później rozwinęło się w Stanach Zjednoczonych (po krachu na giełdzie nowojorskiej). Przedsiębiorcy podjęli działania mające wpłynąć na stanowe organy ustawodawcze, aby wydały akty prawne będące podstawą ubezpieczania się od ryzyka wyrządzenia szkody spółce przez osoby nią zarządzające. Ostatecznie nastąpiło to w 1960 r. poprzez zmianę w interpretacji przepisów prawa. Do Europy tego typu polisy zaczęły przenikać w latach 70. XX w.

W naszym kraju D&O pojawiło się po transformacji ustrojowej w związku z wejściem na polski rynek koncernów międzynarodowych oferujących menedżerom tego typu ochronę ubezpieczeniową. W Polsce ubezpieczenie D&O oferowane jest od ponad dwudziestu lat. Pierwszą tego rodzaju polisę AIG wystawiło nad Wisłą w 1992 roku. Od tego czasu produkt ten bardzo się rozwinął i chroni tysiące członków zarządów i rad nadzorczych. Na początku głównym zainteresowaniem cieszył się on wśród dużych firm lub podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego. Aktualnie decydują się na to ubezpieczenie także małe i średnie firmy, w tym te, gdzie właściciel jest jednocześnie prezesem zarządu. Wynika to z faktu, iż odpowiedzialność takiej osoby nie ogranicza się do wniesionego przez nią wkładu kapitałowego, lecz w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie za wyrządzone szkody odpowiada całym swoim majątkiem.

 

O produkcie

Ubezpieczenie D&O chroni spółkę oraz członków jej władz przed roszczeniami związanymi z wykonywaną przez nich funkcją. Uruchomi się zarówno w przypadku roszczenia ze strony kontrahenta, akcjonariusza/udziałowca,  pracownika, osoby trzeciej jak i pozwu ze strony samej spółki. Ubezpieczenie zapewnia odzyskanie przez spółkę środków utraconych na skutek błędnych decyzji, nawet gdy odpowiedzialni za nie członkowie jej władz nie mają możliwości pokrycia roszczeń. Polisa obejmuje również sytuację, gdy spółka jest zobowiązana do pokrycia roszczenia w imieniu członka swoich władz.

Polisa D&O nie chroni oczywiście przed odpowiedzialnością karną, jednak w przypadku szkód finansowych działa w interesie zarówno spółki, jak i kadry zarządzającej. Ubezpieczenie D&O rekompensuje starty finansowe, które mogą wynikać z nienależytego wykonania obowiązków przez władze spółki (podjęcie błędnej decyzji), jak i zaniechania wykonania czynności (brak podjęcia decyzji). Chodzi zarówno o naruszenie przepisów prawa, jak i statutu spółki.

Przykłady roszczeń pokrytych przez polisę D&O:

  • podjęcie decyzji co do kierunków rozwoju spółki,
  • przekroczenie umocowania,
  • złożenie fałszywych lub wprowadzających w błąd oświadczeń,
  • zarzut działania na szkodę spółki,
  • błędu,
  • podania nieprawdziwej informacji,
  • zaniechania i zaniedbania,
  • niedopełnienia obowiązków
  • inwestycje kapitałowe w niedostatecznie sprawdzone spółki – straty spółki inwestującej i jej akcjonariuszy
  • wprowadzenie w błąd akcjonariuszy co do spodziewanych zysków z wdrożenia nowego produktu – spadek wartości akcji
  • zaniechanie sprawdzania wyników finansowych spółki – straty akcjonariuszy i wierzycieli związane z upadłością spółki
  • wybór kontrahenta oferującego gorsze warunki realizacji kontraktu od innych – straty spółki
  • publiczne bezpodstawne oświadczenie o znakomitej sytuacji rynkowej i finansowej spółki – straty akcjonariuszy.

Ubezpieczenie zapewnia ochronę prawną także w przypadku bezpodstawnych czy „dyskusyjnych” roszczeń. Ubezpieczenie pokrywa koszty obrony prawnej wraz z kosztami procesowymi, także w przypadku zarzutu o działanie na szkodę spółki.

 

Podstawa prawna

Regulacja prawna odpowiedzialności członków władz spółek kapitałowych, wg prawa polskiego oparta jest na:

  • Kodeks Spółek Handlowych;
  • Kodeks Cywilny;
  • Kodeks Pracy ;
  • oraz ustawy szczegółowe, uchwały organów spółki, kontrakty nakładające na członków władz spółek określone obowiązki.

Ryzyko prawne, jakie wynika z przepisów, do których przestrzegania na co dzień zmuszeni są menedżerowie wobec wysokiego stopnia zmienności prawa, czyni wykonywanie funkcji w organach spółek dodatkowo ryzykownym zajęciem. W tym kontekście należy wymienić minimalnie występujące przepisy:

  • Zgodnie z kodeksem spółek handlowych (art. 470-490 dla spółek akcyjnych i art. 290-306 dla spółek z o.o.), członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność cywilną a nawet karną za szkody wyrządzone spółce,
  • Odpowiedzialność na zasadach ogólnych wobec spółki i osób trzecich wynika także z przepisów kodeksu cywilnego (art. 415, 471 kc).
  • Art. 293/483 ksh, wprowadzający domniemanie winy członków władz spółki za szkody wyrządzone naruszeniem prawa (w tym wewnętrznych regulacji obowiązujących w spółce i pełnomocnictw);
  • Art. 299 ksh, obciążający członków zarządu osobistą odpowiedzialnością za niezgłoszenie wniosku o upadłość w terminie, rozciągającą się na zobowiązania spółki;
  • Art. 116 ordynacji podatkowej, obciążający członków zarządu osobistą odpowiedzialnością za zaległości podatkowe;
  • Art. 24 ust. 1 ustawy o rachunkowości, obciążający członków zarządu osobistą odpowiedzialnością za rzetelność, bezbłędność, sprawdzalność i prowadzenie na bieżąco ksiąg rachunkowych;
  • Art. 4a ustawy o rachunkowości, obciążający członków zarządu i rady nadzorczej za zgodność sprawozdań finansowych z wymaganiami tej ustawy.

 

Adresaci ubezpieczenia

Polisa D&O chroni spółkę przed skutkami błędnych decyzji władz spółki, w tym przed roszczeniami akcjonariuszy lub udziałowców, a także osób trzecich poszkodowanych wskutek tych decyzji.

Ubezpieczenie skierowane jest głównie do podmiotów działających w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak również Spółdzielnie (prawo spółdzielcze), Fundacje (ustawa o fundacjach), Stowarzyszenia (prawo stowarzyszeń), Instytuty badawcze (ustawa o instytutach badawczych).  Ubezpieczenie D&O oferujemy zarówno spółkom prywatnym, jak i publicznym oraz państwowym.

Polisy D&O zawierane są przez firmy, których celem jest zabezpieczenie się przed stratami finansowymi. Straty te spowodowane mogą być m.in. przez błędne decyzje władz spółki (prezesa, członków zarządu, rad nadzorczych, prokurentów, pełnomocników, a także małżonek, spadkobierca, przedstawiciel prawny, cesjonariusz ubezpieczonego itp.). Polisa D&O chroni firmę i/lub osoby zajmujące w niej kierownicze stanowiska przed roszczeniami akcjonariuszy lub udziałowców, a także osób trzecich poszkodowanych wskutek podjętych złych decyzji.

 

Przedmiot i zakres ubezpieczenia

W skrócie ubezpieczeniem objęta jest odpowiedzialność cywilna obecnych i przyszłych członków władz spółki kapitałowej za szkody wyrządzone spółce lub osobom trzecim w związku z wykonywaniem powierzonych obowiązków.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej członków zarządu można m.in. rozszerzyć o:

  • Włączenie do ubezpieczenia Rady Nadzorczej, prokurentów,
  • Włączenie do ubezpieczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe (odpowiedzialność wynikająca z art. 107 i 116 ordynacji podatkowej),
  • Włączenie do ubezpieczenia kar i grzywien administracyjnych nałożonych na członków organów spółki, w tym kary wynikające z Rozporządzenia MAR,
  • Włączenie do zakresu ochrony roszczeń przy solidarnej odpowiedzialności spółki
    i członka zarządu w trybie artykułu 479 ksh (potwierdzenie nieprawdy przy podwyższaniu kapitałów)
  • Włączenie do zakresu ochrony dla spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych (w tym GPW w Warszawie) roszczeń wynikających z tytułu obrotu papierami wartościowymi wraz z rozszerzeniem o automatyczną ochronę na nowe emisje
  • Rozszerzenie odpowiedzialności dodatkowo za pracowników spółki w sytuacji, kiedy nie są członkami zarządu, ale wykonują czynności zarządcze, za które odpowiadają,
  • Rozszerzenie odpowiedzialności o spółki zależne/ całą grupę kapitałową,
  • Wydłużenie ochrony o okres dodatkowy dla ustępujących członków organów spółki (po zakończeniu sprawowania funkcji),
  • Włączenie kosztów porady prawnej,
  • Pokrycie kosztów poniesionych na odzyskanie dobrego imienia,
  • Wydatki na kaucje i poręczenia/gwarancje,
  • Rozszerzenie tzw triggera czasowego, czyli czasowego zakresu ochrony (np. rozszerzenie triggera claims made- zgłoszonych roszczeń o datę retroaktywną),
  • Inne rozszerzenia wynikające ze specyfiki działalności spółki.

Do zakresu ochrony włączone mogą być również koszty:

  • obrony przed roszczeniami;
  • postępowań urzędowych;
  • uzasadnionych roszczeń;
  • dodatkowych świadczeń ubezpieczeniowych.

 

Suma Ubezpieczenia

Suma gwarancyjna ustalana jest indywidualnie, zazwyczaj im większa spółka, tym jest ona wyższa. Bardzo różna jest wysokość sum gwarancyjnych – przeciętnie kształtują się na poziomie 5-10 mln zł, choć bywają kilka, a nawet kilkadziesiąt razy wyższe. Najwyższe sumy gwarancyjne na polskim rynku dotyczą głównie sektora dużych przedsiębiorstw notowanych na giełdzie papierów wartościowych.

Suma gwarancyjna określona w polisie wyznacza maksymalny poziom odszkodowania wypłacanego przez Ubezpieczyciela za jedno i wszystkie zdarzenia ubezpieczeniowe w okresie ubezpieczenia, łącznie z kosztami obrony i innymi świadczeniami ubezpieczeniowymi. Polisa D&O z reguły zawierana jest z sumą gwarancyjną stanowiącą 20% aktywów spółki.

Możliwe jest umieszczenie w polisie dodatkowych limitów ponad sumę gwarancyjną, dedykowane dla klauzul dodatkowych.

 

Ocena ryzyka i wysokość składki

Ubezpieczenie D&O dzisiaj bardziej przypomina produkt finansowy niż klasyczne ubezpieczenie OC. Ubezpieczyciel dokonując analizy spółki ocenia dokumenty finansowe przedsiębiorstwa zarówno te, które przedstawiają obecny stan finansów, jak i te sprzed kilku lat, które mówią o historii spółki. Sprawdzane są między innymi informacje, czy w przeszłości pojawiały się jakieś roszczenia wobec członków zarządu oraz czy spółka toczyła procesy z pracownikami. Badane są powiązania kapitałowe przedsiębiorstwa. Analizowane jest też doświadczenie członków zarządu, jak również dane o pozycji firmy na rynku oraz jej plany rozwoju. Wszystkie te czynniki określają ryzyko wystąpienia szkód w przyszłości.

Ubezpieczyciel na podstawie swojej oceny kształtuje koszt ubezpieczenia. Przy oszacowaniu składki brane są pod uwagę czynniki takie jak: wielkość aktywów, branża, dotychczasowa szkodowość, suma ubezpieczenia oraz wyżej wymienione czynniki.

Konstrukcja polisy

Funkcjonują powszechnie dwie konstrukcje umów ubezpieczenia D&O:

  • polisy imienne, w której imiennie wskazane są osoby ubezpieczone. Tym samym ochrona ubezpieczeniowa uzależniona jest od niezmienności składu osobowego.
  • polisy bezimienne, której ochroną ubezpieczeniową objęci są członkowie zarządu bez względu na skład personalny. W konsekwencji wszelkie zmiany osobowe, jakie zajdą nie powodują wygaśnięcia ubezpieczenia.

Jedną polisą może być objęty cały organ, bądź jego poszczególni członkowie mogą mieć swoje polisy indywidualne.

Najchętniej przyjmowaną konstrukcją są polisy bezimienne gwarantujące ubezpieczenie wszystkich członków organu spółki, gdyż najczęstszymi przypadkami będzie wspólne wyrządzenie szkody (kodeks spółek handlowych mówi, że członkowie władz spółki ponoszą odpowiedzialność solidarną co oznacza, że wierzyciel może żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna i aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy pozostają zobowiązani).

Polisy imienne zawierane są głównie w przypadku osób sprawujących funkcje w władzach spółki na podstawie umów kontraktowych/menedżerskich, kiedy osobo chce zabezpieczyć swoją odpowiedzialność za podejmowane decyzje i działania.

W polisie ubezpieczenia ubezpieczającym jest spółka  zaś ubezpieczonym członkowie władz spółki. Dzięki takiej konstrukcji do minimum ograniczone jest ryzyko, że wartość składki zostanie uznana za przychód menedżera i w związku z tym opodatkowana podatkiem dochodowym.

Do pobrania

– prezentacja ubezpieczenia D&O

 

Oferujemy ubezpieczenia

 

Majątkowe

W zakresie oferty umożliwiamy Państwu zakupienie m.in.: ubezpieczenie mienia, transportu, ubezpieczenie utraty zysku, rolne, komunikacyjne…

więcej

 

Komunikacyjne

Oferujemy Państwu ubezpieczenia z grupy komunikacyjne: ubezpieczenie AC, OC, NWW, Assistance, ubezpieczenie bagażu i rzeczy osobistych…

więcej

Specjalistyczne i techniczne

Oferujemy Państwu ubezpieczenia specjalistyczne m.in. : D&O, Cyber, CAR/EAR …

więcej

Finansowe

W ramach ubezpieczeń finansowych oferujemy Państwu m.in.: gwarancje kontraktowe, koncesyjne, gwarancje zapłaty należności celnych i podatkowych…

więcej

Osobowe i zdrowotne

Przygotujemy dla Państwa ofertę ubezpieczenia zdrowotnego i osobowego takie jak: ubezpiecznie NNW, kosztów leczenia, utraty pracy…

więcej

 

Programy ubezpieczeniowe

Oferujemy kompleksowe programy ubezpieczenia dla branż lub gałęzi rynku, jak również specjalistycznych usług.

więcej

NEXUM Brokerzy Ubezpieczeniowi Sp. z o.o.
tel.: +48 58 555 70 40, fax: +48 58 550 66 69

logo-knf logo-piulogo-ru logo-pbuk